ਜਿਉਣ ਲਈ ਜਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਜੀਵਨ ‘ਚ ਸੁੱਖ ਹੀ ਸੁੱਖ ਹੋਣ। ਅਸੀਂ ਅਕਸਰ ਹੀ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸੁੱਖ-ਦੁੱਖ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਦੋ ਪਹਿਲੂ ਹਨ । ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਬੜੀ ਬਾਰੀਕੀ ਨਾਲ ਸਮਝ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ , ਸੁੱਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੋਨੋਂ ਹੀ ਥੋੜ੍ਹ ਚਿਰੇ ਹਨ ਤੇ ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਗੌਰ ਕਰਦਿਆਂ ਸਾਨੂੰ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ‘ਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਗ੍ਰਸਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਕਿ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਜੀਵਨ ਦੇ ਇਸ ਸਿੱਕੇ ਦੀ ਚਮਕ ਧੁੰਦਲੀ ਕਰ ਬਹੀਏ। ਮਹਾਤਮਾ ਬੁੱਧ ਨੇ ਵੀ ਮੱਧ ਦਾ ਮਾਰਗ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਸਦਕਾ ਜੀਵਨ ‘ਚ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ,ਤਣਾਵਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਸੋਹਣਾ ਪੈਂਡਾ ਨਿਬੇੜ ਸਕਦੇ ਹਾਂ । ਇਹਨਾਂ ਹੀ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖਦਿਆਂ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਕਲਾ ਜਰੀਏ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਤੇ ਝਾਤ ਪਾਉਣ ਦੀ ਇਕ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ । ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਸਮਝਿਆ ਹੈ ਕਿ ਬਹੁਤ ਲੋਕ ਬੜਾ ਹੀ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਰੱਖ ਕੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਤੀਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਰਾਹਾਂ ਤੇ ਮਜਬੂਰੀ ਵੱਸ ਤੁਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਵੀ ਪੈਰ ਤੱਕ ਪੁੱਟਣ ਦਾ ਮਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ! ਪਰ ਫ਼ਿਰ ਵੀ ਤੁਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕਈ ਚੋਟਾਂ ਜਾਂ ਕਹਿ ਲਈਏ ਜ਼ਖ਼ਮ ਸਾਨੂੰ ਕਈ ਦਫ਼ਾ ਅਜਿਹੇ ਇਨਸਾਨ ਬਣਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਦੀ ਸਾਡੇ ‘ਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਕਲਪਨਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਹੁੰਦੀ! ਉਹ ਅਵਸਥਾ ਜਾਂ ਤਾਂ ਪੱਥਰ ਵਾਂਗਰ ਕਠੋਰ ਬਣਨ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਬਗ਼ਾਵਤ ਦੇ ਪੈਂਡਿਆਂ ਵੱਲ ਰੁਖ਼ ਹੋ ਜਾਵੇ ! ਕਈ ਏਦਾਂ ਵੀ ਇਸ ਕਦਰ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਹਨੇਰੀਆਂ ਤੋਂ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਤਣਾਵਾਂ ਦੇ ਤੂਫ਼ਾਨਾਂ ਦੀ ਲਪੇਟ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿਰੋਗ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਿਨ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਦਮ ਤੋੜਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਜਲਦ ਹੀ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਪੀੜਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਸਾਡੀ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਸਮਝ ਤੇ ਇਸ ਸਿੱਕੇ ਦੀ ਪਰਖ਼ ਹੋਣੀ ਜਰੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ , ਤਾਂ ਹੀ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਜਿਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਬਲ ਇੱਛਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕੇਗੀ ਤੇ ਅਸੀਂ ਹਰ ਭਿਆਨਕ ਤੂਫ਼ਾਨ ਨਾਲ ਟੱਕਰ ਲੈਣ ਦੇ ਕਾਬਿਲ ਹੋ ਸਕਾਂਗੇ , ਨਰੋਈ ਕਾਇਆ ਹੀ ਸੰਤੁਲਨਮਈ ਸਮਾਜ ਸਿਰਜ ਸਕਦੀ ਹੈ।
To live a meaningful life, it is not necessary that it be filled only with happiness. We often hear that joy and sorrow are the two sides of the same coin of life. We must understand this truth with subtle awareness: both happiness and sorrow are temporary. With this in mind, we should neither sink too deeply into despair nor become so intoxicated by joy that we lose ourselves and dim the true shine of life’s coin.
Lord Buddha too spoke of the Middle Path, through which balance remains in life, allowing us to travel our journey free from anxiety and tension. Keeping these thoughts in view, I have tried through my art to glimpse the lives of those people who carry so much silently within themselves—people who, out of sheer necessity, walk roads on which their hearts never wished to step, and yet they keep walking.
Certain wounds or injuries sometimes turn us into people we never imagined we could become. That state can harden us like stone, or it can lead us toward paths of rebellion. Some are so engulfed by the darkness of worries and swept away by storms of stress that their inner strength to remain healthy begins to weaken day by day, and soon they find themselves suffering from many kinds of illnesses.
At such times, understanding life and recognising the nature of this “coin” becomes essential. Only then can the strong desire to live arise within us, giving us the courage to face every terrible storm. A balanced mind and a resilient body together can create a society that lives in true harmony.